Skocz do zawartości
  • Akt w Baroku i Rokoku


    admin

    Peter Paul Rubens, Przyjazd Marii Medycejskiej do Marsylii, 1622-1625

    Kolejna epoka jaką jest Barok przynosi pole do popisu kolejnym rubens.jpg.7b1268f271c9e1617fb566ec4c90ab3d.jpgartystom jeżeli chodzi o przedstawienia nagiego ciała. Najważniejszym  twórcą tego okresu był Peter Paul Rubens, który bywa nazywany malarzem aktów, ponieważ większość jego prac opierała się na tym motywie.

    W 1622 roku królowa francuska Maria Medycejska zamówiła u niego cykl malowideł przedstawiających najważniejsze wydarzenia z jej życia. Wśród 21 obrazów przeznaczonych do dekoracji Pałacu Luksemburskiego w Paryżu, znalazły się m.in alegoryczne, zgodnie z konwencją epoki, narodziny, królewskie zaślubiny, koronacja, narodziny następcy tronu czy ucieczka królowej z Francji.

    Tylko w pięciu z nich nie da się doszukać aktów, dlatego że nagość została pominięta w scenach rozgrywających się w kościele. W pozostałych pojawiają się odsłonięte ciała, głównie kobiece, będące alegoriami szlachetnych cech królowej i współdziałającymi z nią mitologicznymi boginiami.

    Peter Paul Rubens, Zuzanna i starcy, 1609-10

    starcy.jpg.68eedfaaa3869c487fb5d13ed87c80ec.jpgZ całej twórczości nieprzeliczonych aktów Rubensa gdyby przyszło wybrać jeden odzwierciedlający charakterystyczne dla jego twórczości cechy i wartości typowe dla epoki, mógłby to być obraz Zuzanna i Starcy. Malarz tworzył tą scenę kilkakrotnie, ale w każdej ukazany jest akt dziewczyny zaskoczonej podczas kąpieli przez dwóch podglądających ją mężczyzn. Ten motyw podejmowali często inni twórcy barokowi.

    Dzieło wyraźnie oddaje to, co charakterystyczne dla Rubensa i co stanowiło o jego fenomenie. Mowa przede wszystkim  o jasność karnacji i obfitości kształtów przedstawionych na mrocznym tle. Taki kontrast widać na innych jego obrazach, gdzie obok siebie ukazały się kobiece i męskie akty.

     

    Peter Paul Rubens, Portret Heleny Fourment w futrze, 1636-38

    Charakterystyczny kanon piękna doczekał się miana “obu.jpg.7cf5cd4a9fc9fd21d15f4a8155936849.jpgrubensowskich kształtów”. Artysta uczył się od najwybitniejszych twórców renesansu. Ideałem i wzorem, po który sięgał poszukując własnych inspiracji był starożytny kanon grecki, harmonijny i dążący do idealizowania ludzkiego ciała. W swoich studiach nad formą wybrał wyraźnie walory ciała, których uwiecznił najwięcej w swej twórczości. Uważał jednak, że to mężczyźnie bliżej do ideału, a kobieta ma w sobie więcej elegancji. Zgodnie z obowiązującą w tamtym czasie filozofią, elementy nagości płci żeńskiej powinny być zmysłowe, subtelne i miękkie, a płeć męska powinna zdradzać siłę i intelekt. Stąd różnica w sposobie kształtowania, a nawet kolorystyce ciała kobiecego i męskiego w jego obrazach, która nigdy wcześniej nie była tak podkreślana. Owszem kanon piękna ciała ludzkiego bywał odmienny dla obu płci, ale różnica nie była tak oczywista w poprzednich epokach. Rubens cenił sobie kolor i za jego pomocą wyraźnie podkreśla nastrój swoich obrazów. Do dziś artysta uchodzi za niedoścignionego mistrza barw, który w fenomenalny sposób potrafił oddać kolor ludzkiego ciała. Delikatna, jasna, lekko różowa barwa skóry kobiet, kontrastująca z szorstkością i ciemnym odcieniem skóry mężczyzn miała oddawać wewnętrzne cechy obu płci.

    Nicolas Poussin, Midas i Bachus, ok. 1624

    midas.jpg.a16af7ba2f6540b0ecab5e35338d7869.jpgInny pogląd na sztukę miał Nicolas Poussin. Chociaż z Rubensem się nie spierali to ich twórczość we francuskiej Królewskiej Akademii Sztuki w 1617 roku zyskała swoich przeciwników i zwolenników. Poussin uchodzi za mistrza chłodnego, z intelektualną precyzją planującego swoje kompozycje. Najczęstszym motywem, który poruszał były sceny mitologiczne. Zgodnie z zasadą sztuki starożytnej, jego bogowie i herosi są nadzy.

    Swoje kompozycje zwykle zaludniał wieloma postaciami, którym towarzyszyły dziecięce putta. Przedstawiał on zarówno akty kobiece, męskie oraz dziecięce. Z właściwą sobie powściągliwością i subtelnością potrafił ukazać emocje. Typowym przykładem jest obraz nimfy w poziomej pozie, podobnej do Tycjanowskiej śpiącej Wenus. Ukazuje on idealne ciało kobiece o harmonijnych proporcjach. Jednak główną postacią nie jest leżąca piękność, a Apollo obdarzający króla Midasa umiejętnością zmieniania wszystkiego co dotknie w złoto.

    W kontraście do wyidealizowanych aktów nimfy i syna Zeusa, są tu przedstawione jeszcze dwa wizerunki nagości, potraktowane zupełnie odmiennie. Jeden z nich przedstawia pijanego satyra, z dużym brzuchem, obwisłą skórą i innymi niedoskonałościami. Drugi dotyczy samego króla, który wprawdzie nie został przedstawiony nago, ale bez wątpienia rzucają się w oczy jego atuty - muskularny bark, ramię i noga. Widać wyraźnie, że jego ciało jest mocne i dobrze zbudowane. W kontraście do Apolla wygląd władcy wskazuje, że jest on zwykłym śmiertelnikiem. Uwagę również przykuwają wyglądy puttów o bardzo pulchnych, dziecięcych kształtach, które również są zgodne z konwencją. Ujęto tu na tym jednym dziele wiele rodzajów aktów w niezwykle odmienny sposób. Niewątpliwie musiał to być przemyślany plan malarza znanego z intelektualnego podejścia do sztuki, poszukującego harmonii wszystkich elementów obrazu: kompozycji, rysunku, koloru i tematu.

    Rembrandt Harmenszoon van Rijn, Betsabe, 1654

    Kolejnym cenionym artystą barokowym był Rembrandt. rembrant.jpg.07eca76470124a0aced852106bde2c08.jpgJego obrazy okrealane są “obrazami duszy”. przykładem jest akt Betsabe, który uderza innym charakterem niż dotychczasowe dzieła i naturalnym pięknem. Według tradycji do obrazu pozowała mu jego ówczesna partnerka Hendrickje Stoffels. Nie opierał się on zatem na żadnych wzorcach artystycznych ani antycznych, ani barokowych. Betsabe jest dziełem malowanym z natury, malarz nie dążył do idealizacji, raczej poszukiwał naturalizmu i realizmu. Nie bez powodów obraz daje poczucie prawdziwej intymności w porównaniu z monumentalnymi kompozycjami Rubensa. Sam temat obrazu zaczerpnięty został z Biblii. Król Dawid uwiódł Betsabe, która miała być tak naprawdę postacią marginalną. Natomiast malarz całkowicie skoncentrował się na jej pięknym ciele, które przywiodło monarchę do grzechu. Kobieta ukazana jest w czasie kąpieli, z listem w ręce. Skromność i prostota kompozycji tylko podkreśla nagość bohaterki. Artysta zachował aurę erotyczną, co podkreśla bogata złota materia w tle, chociaż sama postać kobiety emanuje refleksyjnym smutkiem. Wyjątkowość tego dzieła polega na połączeniu zmysłowego wyglądu z przygnębieniem. W jednym akcie artysta opowiedział o miłości, cierpieniu, marności życia ludzkiego bez licznych detali i atrybutów.

    Rembrandt Harmenszoon van Rijn, Danae, 1636-3

    rembrant2.jpg.6a73847f8d29e14611c948fc77334a79.jpgInnym ciekawym aktem Rembrandta uważanym za arcydzieło malarstwa europejskiego jest przedstawienie Danae. Tym razem dzieło mieści się w konwencji aktów malarskich baroku. Mitologiczny temat pozwala na ukazanie wprost, zmysłowości kobiecego ciała z zachowaniem erotyzmu. Danae jest przedstawiona w chwili zapłodnienia przez Zeusa, który ukryty jest pod symbolem złotego deszczu.

    To jeden z najczęściej wybieranych motywów aktu, obecny w niezliczonych wersjach sztuki baroku. Złote światło zostało ukazane w sposób mistrzowski, tak samo jak mieniące się złotem tkaniny, baldachim, suknia a nawet twarz służącej. Przywołany w mitologicznej opowieści złoty deszcz malarz ukazał subtelnie, w postaci jasnego światła spływającego z góry nad nagą postacią Danae.

    Diego Rodríguez de Silva y Velázquez, Wenus z lustrem, 167-51

    W okresie baroku nie sposób pominąć także nadwornegowenus7.jpg.403d00ad071002f78ba0a59fc9256a3a.jpg malarza hiszpańskiego Diego Velazquez, który jednak nie miał wielu okazji do malowania aktów. Wenus z lustrem jest jedynym zachowanym aktem w jego twórczości. Najprawdopodobniej to dzieło namalowane w czasie wizyty artysty we Włoszech. W katolickiej Hiszpanii, gdzie działała Święta Inkwizycja, tworzenie i posiadanie aktów było oficjalnie zabronione. Velazquezowska Wenus należy do rodziny Śpiącej Wenus Giorgione i Wenus Tycjana. Jej wyjątkowość polega na tym, że została ona ukazana tyłem. Inspiracją mogły być dla malarza rzeźby antyczne, znane z jego prywatnych kolekcji. Przedstawiona kobieta z lustrem została ukryta w pokojach jej właściciela. Dopiero w drugiej połowie XIX wieku zaprezentowano ją publiczności.

     

    Fotografia dokumentująca zniszczenia dokonane w 1914 przez Mary Richardson.

    zniszczenia.jpg.ab7035e25cb85c4322caed4c7c6c3b2c.jpgNiestety obraz zniszczyła sufrażystka w proteście przeciw aresztowaniu innej aktywistki w roku 1914. Wydarzenie to wywołało publiczną debatę na temat obrazu i stało się początkiem feministycznej dyskusji nad przedstawieniem i idealizacją kobiecego ciała.

    Prasa opisała rozcięcia płótna jak gdyby zraniona została żywa kobieta.  W ten oto sposób spełniło się marzenie barokowych mistrzów, którzy starali się dorównać mitycznemu malarzowi Apelowi, którego dzieła wiernie naśladowały naturę, w taki sposób, że nie tylko ludzie, ale i ptaki ulegali złudzeniu i brały jego obrazy za rzeczywistość.

     

     

    Michelangelo Merisi da Caravaggio, Amor zwycięski, ok. 1601

    Akt męski w historii malarstwa od średniowiecza do baroku michael.jpg.4871f50070d246d33fc3ced92826e5d8.jpgnie dorównywał kobiecemu pod względem ilości realizacji. Jednak nie da się pominąć, że nie pojawiał się jako temat malarski. Tak samo sceny biblijne w średniowieczu, jak i mitologiczne w baroku dawały artystom wiele możliwości do przedstawienia ciała męskiego. Zasadniczą różnicą w sztuce jest fakt, że akt męski nie ukształtował się jako samoistny motyw i aura erotyczna jest również dużo słabsza niż w aktach kobiecych.

    W sposób niezwykle doskonały akt męski przedstawia Michelangelo Merisi da Caravaggio. Powszechnie podziwiany za doskonały realizm oraz umiejętnie dobrane nasycenie swoich obrazów, które oddziałują na widzów również współcześnie. Amor zwycięski przedstawia młodego, nagiego chłopca z lekkim uśmiechem. Został stworzony na zamówienie  włoskiego patrycjusza, do prywatnej kolekcji. Symbolika dzieła oznacza zwycięstwo miłości uosobionej w antycznym Kupidynie ze skrzydłami nad innymi sferami ludzkiego życia.

    Michelangelo Merisi da Caravaggio, Młody Jan Chrzciciel, 1595

    jan.jpg.34ab3bca9095389b4bd68c12bc810bc8.jpgPodobne przedstawienia młodzieńców znalazły się w innych dziełach malarza. Siła i dramatyzm przekazu emocjonalnego, przenikliwa obserwacja oraz kontrast światła i cienia, współgrają z tajemnicą życia ludzkiego. Caravaggio, który prawdopodobnie zabił człowieka w sposób przypadkowy, był skazany na karę i musiał uciekać z Rzymu. Przeżył próbę zabójstwa, ale zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach.  Nie znany jest żaden przykład jego wizji kobiecego aktu. Przez to też snuto liczne hipotezy na temat homoseksualizmu artysty. Nie da się jednak ukryć, że był wybitnym twórcą, który wniósł do sztuki przełomowe wartości silnie wpływające na dorobek  malarstwa barokowego. Niepokorność i awanturniczość w sztuce oraz poważne traktowanie aktu męskiego zostały na nowo podjęte dopiero przez malarzy awangardowych.

     

    Barok I rokoko niewątpliwie przyniósły pełne rubensowskie kształty w opozycji do smukłych, antycznych, wyidealizowanych kanonów piękna ciała. Puszyste kobiety o dużych brzuchach, krągłych pupach, grubych ramionach, dużych pośladkach, szerokich biodrach i obfitych udach królują na obrazach również malarzy ówczesnej epoki. Znika uwielbiona wcześniej duchowość, harmonia i równowaga, a ich miejsce zajmuje uwielbienie tego, co ziemskie.

     

    Edytowane przez admin



    Opinie użytkowników

    Rekomendowane komentarze

    Brak komentarzy do wyświetlenia


×
×
  • Dodaj nową pozycję...

Powiadomienie o plikach cookie

Prosimy o zapoznanie sie z Regulaminem {term} oraz Polityką Prywatności Polityka prywatności. Dalsze korzystanie z serwisu jest równoznaczne z ich znajomością oraz wyrażaniem świadomej i dobrowolnej zgody na ich przestrzeganie