Skocz do zawartości
  • Akt w Impresioniźmie i Postimpresioniźmie


    admin

    Edgar Degas, Kobieta czesząca włosy, 1887-1890

    kobieta_czeszaca_wlosy.jpg.e00146080afe4c6757548546abb0ad94.jpgTym razem na sztukę tej epoki wpłynęły dwa akty tego samego autora Edouarda Maneta. Na jego stylu i wartościach artystycznych wzorowali się późniejsi artyści. Zawdzięcza mu się, że niejako przeprowadził malarstwo od realizmu do impresjonizmu. Jedno z jego dzieł Śniadanie na trawie ukazuje umieszenie figur z właściwym ich grandeur w pejzażu. Widać tu liście, pnie drzew, rzekę w tle, w której kąpie się ubrana w sukienkę dziewczyna. Akt stanowi jednak druga kobieta, która być może osusza swoje nagie ciało po wyjściu z wody, w towarzystwie dwóch mężczyzn. Taki wizerunek wywołał skandal wśród publiczności. Zarzucono artyście nieprzyzwoitość, podczas gdy malarz poszukiwał mocnych kontrastów i szerokiej publiki. Dzieło trafiło na Salony Odrzuconych w 1863 roku. Przyczyną kontrowersji był sposób ujęcia tematu. Naga kobieta między ubranymi mężczyznami wzbudzała obyczajowy niepokój i zarzuty o niemoralność. Artysta nie wyjaśnił nigdy swoich intencji. Do dziś obraz wzbudza tajemniczość i niejednoznaczność, to co szokowało najbardziej,  to przełamanie konwencji.

    Edouard Manet, Śniadanie na trawie, 1864

    Prawdą jest, że akt przedstawiony z postaciami ubranymi sniadanie_na_trawie.jpg.c2715fd759e977d42d901b39887915fa.jpgw codzienne, zwykłe ubrania i swoboda bohaterów zaskakuje do dzisiaj. Modelka odznacza się jasną, gładką dużą plamą na ciemnym, impresyjnie malowanym tle. Artysta bezwątpienia szukał nowych mocnych środków wyrazu. Zamienił usankcjonowane tradycją elementy kompozycyjne na te, wzięte ze współczesności a dokładniej z życia codziennego. Nowością jest tu również rola światła i sposób malowania tła, przez co właśnie Manet zasłużył sobie na miano prekursora impresjonizmu. Należał do pierwszych artystów, dla których znaczenie symboliczne i kompozycja dzieła nie odgrywała znaczącej roli, a malowanie samo w sobie stało się metodą na rozwiązywanie i problemów i wyrażanie uczuć.

     

    Edouard Manet, Olimpia, 1863

    olimpia.jpg.171e157433938656add7403ebf619830.jpgDrugi z jego słynnych obrazów to Olimpia, której nie sposób pominąć, mówiąc o akcie w XIX wieku. Tym razem dzieło zostało przyjęte na Salon. Mimo to nie obyło się bez skandalu i oburzenia publiczności, która również uznała obraz za nieprzyzwoity. Co ciekawe, Śpiąca Wenus Giorgione, Wenus z Urbino Tycjana, Wielka odaliska Ingresa, mimo tego, że są tak bliskie manetowskiej Olimpii, w chwili powstania nie budziły żadnych kontrowersji. Dlaczego więc dzieło tego artysty obraża moralność tej epoki? Dawne wizerunki Wenus były wyidealizowane pod względem wyglądu. W pewnym sensie były zakłamaniem publiczności dla uzyskania doskonałego piękna, ponieważ stanowiły poprawę natury. Olimpia uznana była za kobietę zwyczajną, którą spotkać można było na ulicy. Naturalność ciała modelki, prowokacyjne spojrzenie, świadomy erotyzm stały się powodem oburzenia. Sam tytuł obrazu nie wskazuje na to, że mamy do czynienia z boginią, wręcz przeciwnie. Jest to bardzo szczupła postać, jak na kanon piękna w tych czasach, nie pozbawiona niedoskonałości. Płaskość plamy barwnej oraz wyraźne, szybkie pociągnięcie pędzla musiały być trudne do zaakceptowania przez XIX wiecznych krytyków. Szkicowość techniki Maneta, którą zainspirowali się i którą rozwinęli impresjoniści, jeszcze bardziej skracała dystans między widzem a obrazem.


    Pierre-Auguste Renoir, Wielkie kąpiące się, 1884-1887

    Głównie impresjoniści uznawali jeden rodzaj aktu - intymne wielkie_kapiece_sie.jpg.a6fea176278fe49630069666d9f11793.jpgprzedstawienie kobiety kąpiącej się. Przedstawicielem, o którym należy wspomnieć był Auguste Renoir, który stworzył dzieło Wielkie kąpiące się. Sam temat obrazu zdradza inspirację dziełami Bouchera i Watteau, natomiast to co go wyróżnia to zupełnie odmienna technika jaka została zastosowana. Artysta niemal od początku malował w plenerze, w naturalnym oświetleniu. Była to jedna z innowacji wprowadzonych przez impresjonistów. Wraz z głównym przedstawicielem tego nurtu, Claudem Monetem, Renoir odkrył, że w naturze cienie nie są czarne i brązowe, ale odbijają kolor otoczenia. Wraz z tym poglądem malarze tej epoki unikali używania w swoich obrazach czerni jako koloru lokalnego. Renoir tworzyl plamy barwne z drobnych punktów czystych kolorów, uzyskując charakterystyczny efekt rozwibrowania - tzw. dywizjonizm. Pełne swobody, dynamiki ciała emanują radością i pewną niefrasobliwością. Kanon piękna i proporcji ciała Renoir stosował konsekwentnie chociaż właściwie nie był to żaden wzorzec. Do tworzonych przez niego aktów pozowała opiekunka jego dzieci, stąd powtarzający się typ budowy modelki.

     

    Pierre-Auguste Renoir, Akt w słońcu, 1875-1876

    akt_w_sloncu.jpg.5a880eb9e220a622f2c921d6b01a7a2b.jpgW innym jego dziele Akt w słońcu wyraźnie widać jak malarz studiował efekty świetlne, grę światła i cienia na skórze modelki, szczególnie widoczne jest to na ręce i na piersiach modelki. Był to ulubiony styl impresjonistów: światło, kolor i plama barwna. Samo odsłonięte ciało wydaje się pretekstem do podejmowania studiów nad tymi aspektami.

    Obrazy Renoira do dzisiaj cieszą się popularnością dzięki ciepłej, bezpretensjonalnej zmysłowości swoich aktów. Wszystkie jego kompozycje są powielane i wykorzystywane do dekoracji wnętrz.

     

     

     

    Edgar Degas, Toaleta, 1866

    Temat kąpiącej się kobiety to jedyny akt jaki podejmował toaleta.jpg.0e297c84af1330d1adb244df924086d9.jpgEdgar Degas. Był wyjątkową osobowością artystyczną. Bardzo zajmowało go ciało wyrażone w ruchu i ekspresji. Artysta do dziś znany jest z kompozycji ukazujących tancerki i baletnice. Najchętniej używał pasteli, co pozwala dostrzec swobodę i mistrzostwo jego drobnej kreski, z której budował plamy barwne. Jego akty pozbawione są nastroju erotycznego. Są codziennymi, zwykłymi scenami z codzienności, takimi jak mycie się, wycieranie pleców czy czesanie włosów. Podobnie jak inni impresjoniści Degas czerpał inspirację też z japońskich drzeworytów. Przejął tym samym nieznane w europejskiej sztuce ujęcia pokazywane z nietypowej perspektywy, np. kucającej w misce kobiety widzianej od góry. Artysta tworzył swoje dzieła na podstawie fotografii i wcześniej tworzonych szkiców, do których pozowały mu różne modelki. Dążył do tego, aby odbiorcy mieli wrażenie podglądania przez dziurkę od klucza przedstawionej na obrazie sceny.

     

    Paul Cezanne, Wielkie kąpiące się, 1906

    Kwielkie_kapiace_sie_2.jpg.8eb745ba9a3de7df625502fe922b8408.jpgolejnym przykładem poszukiwań artystycznych był Paul Cezanne, mimo tego, że swoje akty wystawiał głównie na Salony Odrzuconych. Obrazem uznanym za arcydzieło, dzieki któremy zyskał sławę jest kompozycja Wielkie kąpiące się. Siedmioletnią pracę nad dziełem przerwałą śmierć malarza. Dzieło ukazuje grupę aktów w pejzażu, nawiązuje do tradycji, a jednocześnie stanowi wynik własnych poszukiwań artystycznych. Stworzył on wiele podobnych obrazów, w tym dwie mniejsze wersje Wielkich kąpiących się. Poszukiwał sposobu na jak najwierniejsze oddanie malowanych przedmiotów i form. Nieustannie chciał doskonalić obserwację. Malowane przedmioty i obiekty Cezanne poddawał wnikliwej analizie, zsyntetyzował ich kolor i kształt do niemal geometrycznych form, czego efektem są dzieła o niemal architektonicznej, mocnej strukturze. Styl artysty był konsekwentny przez całe życie, mimo niezrozumienia innych. Cechami charakterystycznymi tego dzieła była dość sztywna, trójkątna kompozycja stanowiąca wyraźną ramę, wypełniona wizerunkami nagich kobiet. Akty mają wyraźną geometryczną strukturę, tak że stają się formami niemal abstrakcyjnymi, rozmieszczone blisko siebie, tworzą rodzaj pewnego wzoru. Przybierają różne, czasem wręcz dziwaczne pozy. Każda postać wydaje się być pogrążona w zamyśleniu i nie nawiązuje relacji z innymi. Również i tu nie ma erotyki i zmysłowości, bo nie piękno jest tematem dzieła, ale forma, kształt i tworzony przez nie rytm.

     

    Georges Seurat, Modelki, 1884-1888

    Przełom XIX i XX wieku dostarczył wielu nowości w sztuce. modelki.jpg.d99748f67644b1498e30e291575844d2.jpgW tym czasie, począwszy od impresjonistów poprzez postimpresjonistów i symbolistów, a skończywszy na kubistach i abstrakcjonistach, artyści równocześnie, czasem niezależnie od siebie poszukiwali nowych rozwiązań i tematów.

    Na uwagę zasługuje kolejny wybitny artysta Georges Seurat przedstawiciel postimpresjonizmu, który zasłynął najbardziej z kompozycji Modelki. Ten wielkoformatowy obraz ukazuje trzy akty modelek pozujących w pracowni artysty, ustawionych w różnych pozach. Jedna siedzi tyłem, druga bokiem zakładając zielone pończochy i centralna postać przedstawiona jest przodem i spogląda na widza. W tle można dostrzec fragment innego obrazu Seurata Sobotnie Popołudnie na La Grande Jatte. Wyglądy kobiet nie różnią się między sobą ani proporcjami ani kształtami ciała. Rytm z jakim zostały przedstawione nawiązuje nieco do tradycji mitologicznych - Trzy Gracje. Jednak nie do końca wiadomo, czy powtórzenie tego wzorca ikonograficznego było celowe. Prawdopodobnie mamy do czynienia z tą samą modelką, zatrzymaną w ruchu, niczym na klatkach filmu. Fotografia była w tym okresie nowoczesnym medium, a malarze od razu korzystali z jej odkryć.

     

    Paul Gauguin, Duch zmarłych czuwa, 1892

    Obraz jest eksperymentem trzech aktów z wykorzystaniem Duch.jpg.01bb4db835f5fa7a006a7b657597f25f.jpgunikatowej techniki malarskiej, ukształtowanej pod wpływem impresjonistów oraz teorii naukowych dotyczących barwy i optyki. Wiedza naukowa o percepcji kolorów i prawach optycznych wyraża się w języku artystycznym tej epoki. Styl artysty polegał na malowaniu bardzo małymi plamami barwnymi, z wykorzystaniem kolorów  podstawowych, które miały łączyć się i mieszać tworząc pozostałe odcienie. Postimpresjonizm wykorzystywał przełomowe odkrycia techniczne i formalne impresjonizmu i rozwijał malarstwo ku nowoczesnym formom.

    Kolejnym postimpresjonistą był Paul Gauguin. Zasłynął ze stosowania całkiem nowych znaczeń symbolicznych w malarstwie. Jego akt Duch zmarłych czuwa, począwszy od enigmatycznego tytułu, może być dobrym przykładem kierunku poszukiwań symbolistów. Cechuje go tajemniczy i mroczny erotyzm, który obecny jest także w obrazach innych artystów tego nurtu. Dzieło powstało w czasie pobytu malarza na Tahiti. Przedstawia nagą, ciemnoskórą kobietę leżącą na brzuchu. Sam artysta tłumaczył, że namalował akt młodej dziewczyny, który może spotkać się z osądem nieprzyzwoitości, jednak chodziło o linie ciała i ukazanie przestrachu na twarzy, który leży w naturze Maorysów, bojących się duchów zmarłych. Nastrój dzieła jest przygnębiający i smutny, o czym świadczą także zastosowane kolory.

     

    Paul Gauguin, Nevermore, 1897

    Wokół tej kompozycji narosło wiele interpretacji. nevermore.jpg.778d8e5d83d08d73c1dd771295621116.jpgNiektórzy twierdzili, że odwołanie do śmierci i strachu, zgodnie z zainteresowaniami symbolistów miało być pretekstem do przedstawienia egzotycznego aktu europejskiej publiczności. Snuto również pogląd, że owa kobieta to żona malarza, która była zastraszana agresywnym jego zachowaniem na tle seksualnym. Ten sam temat i motywy były przez Gauguina powtarzane wielokrotnie i wykorzystywane w pracach wykonywanych w innych technikach. Nie da się ukryć, że prawie wszystkie jego dzieła były nasycone znaczeniami symbolicznymi, stąd niemal na każdym wywodzi się tajemniczość i niepokój. Takie połączenie mrocznej aury i erotyzmu to charakterystyczna cecha tego nurtu.

    Bardzo podobny nastrój ma obraz ukazujący kolejną egzotyczną piękność znaną z aktu Paula Gauguina Nevermore. Chciał on stworzyć prosty akt ukazujący rodzaj barbarzyńskiego splendoru, z czasów, które już minęły. Obraz skąpany jest w kolorach, które dają odczucie smutku. Ukazany ptak, który tak bacznie obserwuje kobietę pochodzi od diabła. Postać leży przodem a jej wyraz twarzy nie współgra ze zmysłowością, raczej jest zamyślona, a jej ciało wydaje się być bezbronne. Stosowany przez artystę sposób budowania formy i kształtów oraz wypełniania ich kolorem, a także obrysowanie konturów wyrazistą ciemną kreską zostało zaczerpnięte z japońskich grafik.


    Henri Rousseau, Sen, 1910

    sen.jpg.694500825eeea78ecc42f43b759bb4f1.jpgWażną rolę w świecie artyzmu odegrał również pewien skromny urzędnik celny, który nigdy nie studiował sztuki i zajął się malowaniem dopiero po przejściu na emeryturę. Mowa o Henri Rousseau. Pomimo tego, że był samoukiem jego nurt, którym się posługiwał okrzyknięto mianem sztuki naiwnej. Jego dzieła trafiały na Salony Niezależnych. Jego prace świadczą o zadziwiająco bogatej wyobraźni. Stworzył własne niepowtarzalne wersje tradycyjnych tematów malarskich, a szczególnie pejzażu i portretu. Malował płaskimi plamami wypełnionymi nasyconymi kolorami. Prawie w ogóle nie stosował perspektywy kształtując doskonałe przestrzenie. Najbardziej znanym jego dziełem jest Sen, ukazujący nagą kobietę leżącą na sofie w otoczeniu bujnej, egzotycznej roślinności i zwierząt. Można dostrzec coś z wyidealizowanego piękna barokowych Wenus. Jednak otoczenie sprawia, że całość wydaje się bardziej humorystyczna niż erotyczna. Opis do obrazu wyjaśnia, że inspiracją był sen jednej z jego przyjaciółek, w dodatku Polki o imieniu Jadwiga.

     

    Te wyjątkowe obrazy o magicznym realizmie były powodem wyśmiewania przez publikę. Mimo to artysta się nie przejmował i tworzył regularnie swoje prace. Sami artyści dostrzegli w jego twórczości geniusz i źródło inspiracji. Prostota i specyficzny prymitywizm zachwycił nawet Picassa i Kandinskiego, którzy poszukiwali natchnienia w kulturze ludowej i etnicznej i podziwiali obrazy Rousseau.

    Impresjonizm przyniósł wiele nowych dróg w sztuce artystycznej. Najbardziej charakterystyczną cechą malarstwa i rzeźby było dążenie do oddania zmysłowych, ulotnych momentów – złapania uciekających chwil, również tych związanych z marzeniami i snem. Epoka ta nie zgłębia żadnych metafizycznych problemów, nie próbuje nawet przeniknąć poza kolorową powierzchnię codzienności, przeciwnie, skupia się na powierzchowności, ulotności chwili, nastroju, oświetlenia, czy kąta widzenia. Czyni kolor i formę autonomicznymi składnikami obrazu, od tej pory nie ma już znaczenia, co widnieje na obrazie, ale jak on jest namalowany.



    Opinie użytkowników

    Rekomendowane komentarze

    Brak komentarzy do wyświetlenia


×
×
  • Dodaj nową pozycję...

Powiadomienie o plikach cookie

Prosimy o zapoznanie sie z Regulaminem {term} oraz Polityką Prywatności Polityka prywatności. Dalsze korzystanie z serwisu jest równoznaczne z ich znajomością oraz wyrażaniem świadomej i dobrowolnej zgody na ich przestrzeganie