Skocz do zawartości
  • Akt w Romantyzmie i Manieryźmie


    admin

    Tintoretto, Powstanie drogi mlecznej, 1580

    tittu.jpg.6b93bd13e98dabdd79ae179dc5f7e34d.jpgNajbujniejszy rozkwit aktu nastąpił w okresie włoskiego renesansu, kiedy nowe zapotrzebowanie na wyobrażenia antyczne spotkało się ze średniowieczną skłonnością do symbolii personifikacji.

    Wszystkie, nawet najbardziej subtelne pojęcia, mogły być wyrażone za pomocą nagości. Liczne pozostałości sztuki antycznej na terenie Italii dostarczały wzorów i prowokowały do szukania nowych inspiracji.

     

     

     

     

     

     

     


    Sandro Botticelli, Narodziny Wenus, 1486

    Ukazana Wenus przez Sandro Botticelli narodziła się z piany narodziny.jpg.3b893d27debe779c1fee323acab52ce7.jpgjako piękna młoda kobieta. Ora, bogini pór roku czekała na brzegu, żeby okryć jej niewinną nagość kwiecistym płaszczem. Znaczenie symboliczne obrazu jest bardzo głębokie i łączy wiele wątków: historycznych, filozoficznych, literackich, mitologicznych oraz alegorycznych. Interpretacja jest zgodna z renesansową filozofią neoplatońską, w której Wenus utożsamiana jest z symbolem piękna, ideału oraz boskiej i czystej miłości. To połączenie starożytnej filozofii z myślą chrześcijańską, która zakłada, że poprzez piękno można dotrzeć do duchowego i boskiego wymiaru. Botticelli nie poddał się żadnemu konkretnemu kanonowi proporcji i urody, pomimo, że jego Wenus ma wiele z klasycznego wzorca, jest obdarzona niezwykłą subtelnością i liryzmem.

     

     

     

    Giorgio Barbarelli, Śpiąca Wenus, ok. 1508-1510

    wenus2.jpg.74e15c623d5915d57e4875223b3fa960.jpgKolejną Wenus, której pojawienie się w sztuce inicjuje bogatą tradycję żywą w malarstwie europejskim jest Śpiąca Wenus Giorgione. Dzieło zostało w całości poświęcone nagiej kobiecie, do mitologii odwołuje się jedynie sam tytuł.

    Kobietę otacza aura tajemnicy, bogini obdarzona jest erotycznym powabem, smukłe ciało zwraca uwagę łagodnymi łukami brzucha i piersi. Gest dłoni leżącej na łonie i głowy opartej na ramieniu oraz przymknięte oczy świadczą o zmysłowości oraz o filozoficznym charakterze dzieła.

    Do dziś obraz uchodzi za jedno z arcydzieł malarstwa i inspiruje kolejne pokolenia twórców. Otwiera historie nowego kanonu ikonograficznego - Wenus odpoczywającej na tle pejzażu.

     

     

     

    Tycjan, Wenus Anadiomene, ok. 1520

    Te dzieła stały się inspiracją dla następnych pokoleń mistrzów.wenus3.jpg.8b3549f2755367acc5571a8eea7bdf07.jpg Obraz Tycjana składa się niemal z całej powierzchni z aktu Wenus ukazanej do kolan, która po wyjściu z fal morskich osusza swoje włosy. Na tożsamość kobiety wskazuje jedynie unosząca się na morzu muszla.

    Obraz przedstawia boginię w bardzo swobodny sposób i jest wyłącznie aktem, pozbawionym narracji. Przedstawia piękno ciała z nutką erotyzmu. Należy zwrócić uwagę, że w tym okresie zaczęto traktować akt jako wystarczające dzieło, a nie jako pomocniczy element obszernej kompozycji.

     

     

     

     

     

    Tycjan, Wenus z Urbino, ok. 1538

    wenus4.jpg.724505e625c51bc26ebbfbc2f2282c3b.jpgNastępny wizerunek słynnej Wenus ukazany został przez Tycjana w pozie Giorgionowskiej. Artysta przedstawił leżącą boginię w bogatym, dworskim wnętrzu, spoczywającą na łóżku i patrzącą wprost na widza. Jej dłoń również zmysłowo okrywa łono. Najprawdopodobniej obraz został zamówiony przez księcia Urbino Guidobaldo II della Rovere z okazji ślubu i jest alegorią małżeństwa.

    Ukazana bogini miłości charakteryzuje się niezwykła urodą i erotycznym czarem ciała. Na dalszym planie widać pieska, co jest symbolem wierności, a scenka w tle z kobietą i dziewczynką sięgającą do skrzyni oznacza macierzyństwo. Taki obraz był przeznaczony do indywidualnego, prywatnego i intymnego podziwiania w sypialni małżonków.

    Wenus z Urbino miała pobudzać zmysły a jednocześnie ukazywać rolę kobiety w małżeństwie.


    Rafael Santi, Trzy Gracje, 1504-05

    W twórczości trzech najwybitniejszych mistrzów dojrzałego jablka.jpg.12e3bd9853b54fca835072d5f5a911f7.jpgwłoskiego renesansu nie sposób znaleźć wizerunku Wenus, ani Rafael Santi, ani Michał Anioł, ani Leonardo da Vinci nie zostawili swojej wizji. Stworzone przez nich akty są wyrazem jeszcze innego spojrzenia na nagość.

    Zgodnie z ideami humanizmu celem człowieka powinno być osiągniecie doskonałego wyglądu ciała i umysłu. Najbardziej interesującym aktem Rafaela Santi był obraz Trzy Gracje. Sięgnął on po wzór starożytny i udało mu się oddać proporcje oraz antyczny kanon piękna.

    W tym dziele uwagę zwraca delikatność, harmonia oraz piękno kobiecego ciała. Jego Gracje nie są uwodzicielskie, raczej zajęte są wpatrywaniem w trzymane jabłka.

     

     



    Michał Anioł Buonarroti, Dawid, 1501-04

    dawid.jpg.02b36eca07f70d56594cf1a09e4f31ac.jpgRenesansowy akt męski zawdzięcza najwięcej osobie Michała Anioła. Wyjątkowym dziełem jest Pieta Watykańska z Bazyliki Świętego Piotra, gdzie ciało martwego Chrystusa przedstawione zostało w unieruchomieniu, w sposób nie mający odpowiedników w sztuce.

    Kamień milowy w sposobie przedstawiania aktu stanowi posąg Dawida, o torsie jeszcze klasycznym, jednak antycznym wzorcom przeczy naprężenie karku, zwrot głowy i potencjalny ruch całej postaci.

    Od czasów starożytnych Greków żaden artysta nie wyraził tak mocno boskiego charakteru ludzkiego ciała.

     

     

     

     

     

    Antonio Allegri da Correggio. Wenus, Amor i Satyr, ok. 1518-19

    Jak wiadomo, ludzkie ciało było w okresie renesansu darzone wenus5.jpg.d32747e5deb8c4f8d1f40596927c43ec.jpgbyło wielką miłością i stopniowo zsuwał się z niego płaszczyk wstydu. Można powiedzieć, że właśnie ta epoka wprowadziła akt na salony. Coraz więcej tego typu dzieł zdobiło sypialnie zamożnych osobowości. Renesansowi artyści zafascynowani byli filozofią neoplatońską. Każda postać i najdrobniejszy detal tła miał znaczenie symboliczne. Każdy kto próbował odczytać przekaz dzieła musiał wykazać się znajomością pism filozoficznych, poglądów fundatora oraz komnat pałacowych, do których obrazy były zamawiane.

    W czasie kiedy kształtował się manieryzm, wśród włoskich malarzy renesansowych znalazł się twórca innych zmysłowych i poetyckich aktów - Antonio da Correggio. Stworzył on ciekawy cykl obrazów, będących ilustracjami do Metamorfoz antycznego poety Owidiusza. Dziś znane są cztery z nich przedstawiające miłostki Zeusa, oczywiście w postaci aktów. Kanon piękna jaki udało się zachować artyście przedstawia smukłe, wydłużone, pełne ruchu ciała. Zdaniem krytyków twórczość zapowiada, to co potem w epoce rokoka rozwinął Boucher.


    Angelo Bronzino, Alegoria z Wenus i Kupidynem, 1530

    wenus6.jpg.a9ec940e7d56ee949580c8fa3e40c806.jpgTwórcą manieryzmu, którego obrazy do dzisiaj uznaje się za najdoskonalsze był florentczyk Bronzino. Jego obraz Alegoria z Wenus i Kupidynem zamawiano dla samego króla Francji Franciszka I. Gdy spojrzy się na dzieło wyraźnie widać silny nastrój erotyczny o niejasnej symbolice. Proporcje ciała i układ głównych postaci doskonale ilustrują stylistykę manieryzmu. W centrum kompozycyjnym i znaczeniowym znajduje się naga Wenus przedstawiona w nienaturalnej, klęczącej pozie. Kanon jej ciała przypomina cechy rzeźb antycznych. Kupidyn skłaniając głowę do pocałunku również jest przedstawiony w sztucznej pozie, tak jakby został zatrzymany w gwałtownym ruchu. Gest obejmowania ręką piersi kobiety wskazuje wyraźnie na charakter erotyczny.

    Cały układ stanowi klasyczny przykład manierystycznej - figura serpentinata, grupy ujętej w dynamicznym ruchu i spiralnym skręcie. W tle dostrzec możemy inne postacie, które biorą udział w spotkaniu dwojga.

    Identyfikacja osób i ich znaczenia symbolicznego nie jest łatwa, co skutkowało różnym interpretacją dzieła. Na pewno odnajdziemy tu liczne personifikacje, mężczyznę z brodą, uśmiechnięte dziecko z kwiatami, węża, starą kobietę, co może oznaczać przemijanie, rozkosz, zdradę oraz zazdrość.

     

    Szkoła Fontainebleau, Portret księżnej Gabrielle d’Estrees z siostrą, 1594

    Coraz więcej dzieł w tym okresie stało się odważniejszych. zazdrosc.jpg.f4f933f3b268cb96e752faf66508075e.jpgKolejnym przykładem jest akt dwóch kobiet, znany jako Portret Księżnej Gabrielle d’Estrees z siostrą. Znaczenie kompozycji wśród badaczy do dziś budzi dość duże spory. Nie da się ukryć, że obraz przedstawia dwie arystokratki w kąpieli. Obie ukazane zostały na pierwszym planie.

    W tle widać wnętrze mieszkalne i kobietę siedzącą przed kominkiem, która im usługiwała. To, co zwraca największą uwagę to gest jakim jedna z kobiet chwyta drugą za sutek nagiej piersi. Jedni interpretują, że wskazuje to na fakt, iż Gabrielle jest w ciąży z francuskim królem Henrykiem IV, którego pierścionek trzyma w ręku.

    Alegoryczny portret ma typowe dla francuskiej szkoły rozbudowane i skomplikowane znaczenie symboliczne, którego bez znajomości pewnych kluczy nie da się zrozumieć w pełni.


    Leonardo da Vinci, Człowiek witruwiański, ok. 1490

    czlowiek.jpg.44d9fb24285126b3e9ef459d7f2150c9.jpgCzłowiek witruwiański Leonarda da Vinci należy do najbardziej znanych wizerunków ludzkiego ciała w historii sztuki, chociaż tak naprawdę mniej ma z dziełą artystycznego, a więcej z filozofii i matematyki. Diagram przedstawiający ludzkie ciało wpisane w kwadrat i okrąg opatrzony komentarzem, był ilustracją do dzieła starożytnego architekta Witruwiusza. 

    Jest to traktat objaśniający zasady architektury i budownictwa. Rysunek stworzony przez Leonarda stanowi ilustracje wzorca proporcji i stanowi dowód znajomości anatomii budowy ludzkiego ciała. Stawia człowieka w symbolicznym centrum świata i jest pochwałą jego doskonałości.

     

     

    W okresie manieryzmu, artyści znajdowali upodobanie w pozach wyszukanych, z nienaturalnymi skrętami i przegięciami ciała wywołującymi liczne kontrowersje. Zaczęto traktować dzieła za nieprzyzwoite i nakładano na nie cenzury. Sobór Trydencki potępił nagość w sztuce religijnej i całkowicie jej zakazał. Był to zarazem symboliczny koniec epoki renesansu, w której artyści naukowo badali piękno ludzkiego ciała, filozofia łączyła je z dobrem, a nagość była utożsamiana z niewinnością, prawdą, siłą życiową, płodnością i miłością.

    Edytowane przez admin



    Opinie użytkowników

    Rekomendowane komentarze

    Brak komentarzy do wyświetlenia


×
×
  • Dodaj nową pozycję...

Powiadomienie o plikach cookie

Prosimy o zapoznanie sie z Regulaminem {term} oraz Polityką Prywatności Polityka prywatności. Dalsze korzystanie z serwisu jest równoznaczne z ich znajomością oraz wyrażaniem świadomej i dobrowolnej zgody na ich przestrzeganie